ქართული

1943 წლის ოქტომბერში, როცა გამომცემლობამ Faber & Faber ტომას სტერნზ ელიოტის „ოთხი კვარტეტი“ გამოსცა, ჯერ კიდევ გაურკვეველი იყო მიმდინარე მსოფლიო ომის ბედი, ჯერაც რეალური იყო ლონდონის განადგურების საფრთხე, რომელსაც თითქმის ყოველღამ ბომბავდნენ გერმანული მოიერიშე თვითმფრინავები. ამ დროისთვის ტომას ელიოტი უკვე მოიაზრებოდა ანგლოამერიკული ლიტერატურული მოდერნიზმის ერთ-ერთ ცენტრალურ ფიგურად, რომელიც დიდწილად განსაზღვრავდა დასავლური პოეზიის ტენდენციებსა და იერსახეს. ავტორის ასეთი რეპუტაციის წყალობით „ოთხი კვარტეტი“ გამოცემისთანავე იქცა განსაკუთრებული ყურადღებისა და განხილვის საგნად, პირველივე წლებში ითარგმნა მსოფლიოს თითქმის ყველა დომინანტ ენაზე, ისწავლებოდა დასავლეთისა და აღმოსავლეთის წამყვან უნივერსიტეტებში, თუმცა მაშინ ვერავინ წარმოიდგენდა, რომ ეს იყო 55 წლის ავტორის უკანასკნელი პოეტური ნაწარმოები.

„ყველა ქუჩა, შესახვევი, ადამიანი, რომელიც მეხსიერებამ მნიშვნელოვნად მიიჩნია, ბელამ საკუთარი ამბის ნაწილად აქცია. თანაც წერა ისე ეხერხება, რომ იმთავითვე გრძნობ, რამე ზერელე დოკუმენტურ საარქივო იძულებას კი არა, მაღალმხატვრულ ლიტერატურას კითხულობ. აგერ მაგალითად: „ნატო ბებომ შელოცვა იცოდა, ტკბილად მახსენდება მისი ჩიფჩიფი. სიცხიანი ვწევარ
და გაურკვეველი სიტყვები ნანასავით ჩამესმის… ნეტავ რას ამბობს? ნახშირიანი დანა უჭირავს… მერე მეძინება“. ეს მაგიური სცენა საკუთარი გამოტოვებით გიბიძგებთ გაიხსენოთ ყველა ლოცვა და შელოცვა, რაც გსმენიათ და წაგიკითხავთ. ეს იძულებაა ლიტერატურის ძალა“.

გიორგი კეკელიძე

„მშვიდობით, მისტერ სოულ“ ირაკლი ჯაფარიძის პირველი პროზაული კრებულია, თუმცა, მიუხედავად ამისა, ავტორს უკვე კარგად გამოკვეთილი ხელწერა აქვს, რაც მის მოთხრობებს ადვილად გამოარჩევს. წიგნში გადმოცემული ამბები ყოველდღიურობის ისეთი მცირე დეტალებითაა სავსე, რომლებსაც ადამიანთა უმრავლესობა შეიძლება ვერც კი ამჩნევდეს, თუმცა, ეს დეტალები ხშირად მეტაფორებია და სიმბოლურ დატვირთვას ატარებენ. მოთხრობების გმირები ხშირად განზე მდგომი ადამიანები არიან, რომლებსაც ღრმა ემოციები და სამართლიანობის განცდა ახასიათებთ. მათ გზაზე ბევრი იმედგაცრუება ხვდებათ, თუმცა, ისინი ყოველთვის საკუთარი თავისა და თავიანთი შინაგანი სამყაროს ერთგულები რჩებიან. „მშვიდობით, მისტერ სოულ“ არის კრებული მათთვის, ვინც უბრალო საგნებში მეტაფორებს ეძებს, ვისაც სჯერა, რომ რეალობის მიღმაც არსებობს რაღაც, რის შეცნობასაც, უპირველესად, სულიერი გაზრდა სჭირდება.

ლადო კილასონია საქართველოს ოც წლამდე მორაგბეთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელია. ქართულ ლიტერატურაში 2008 წელს გამოჩნდა, არის პრემია „საბას“ ხუთგზის ფინალისტი; პრემია „ლიტერას“ ფინალისტი; „ერთი მოთხრობის“, „ლიტბუნიობის“, „გურამ რჩეულიშვილის“ სახელობის კონკურსების პრიზიორი და ჟურნალ „ჩვენი მწერლობის“ ლიტერატურული პრემიის გამარჯვებული. ეს მისი მეათე წიგნია.

მთავარი პერსონაჟის შვილს კლასელი ჩაგრავს. მჩაგვრელის მამა მმართველი პარტიის მაღალჩინოსანია. ამ თითქოსდა არაფრით გამორჩეული ამბის ფონი კი ჩვენი დედაქალაქია – თავისი ბოლო დროს შეცვლილი და მაინც უცვლელი სახითა და დაუწერელი წესებით, რომლებიც არ მოგვწონს, მაგრამ გათვალისწინება მაინც გვიწევს… მოკლედ, ეს თბილისური ამბავია: დასაწყისით, შუა ნაწილით, თითქოს ბოლოთიც და მაინც, დასასრულის გარეშე.

„პარიზის ქართული სიზმრები“ მოკლე ჩანაწერების კრებულია. ამ ჩანაწერებში ავტორი იხსენებს იმ ცნობილ თუ უცნობ ქართველებს, რომლებიც, სულხან-საბა ორბელიანიდან მოყოლებული, ბედმა საფრანგეთთან და პარიზთან დააკავშირა. საკუთარი სამშობლოდან მცირე თუ განუსაზღვრელი დროით წასულ ქართველებს მუდამ თან სდევდათ ნოსტალგია და სიზმრები, რომლებიც მშობლიურ მიწას და მის მომავალს უტრიალებდა; და ამას თვით მარადიული ქალაქის მშვენიერებაც ვერ ერეოდა.

ცნობილ „პარიზელ ქართველებზე“ და, ზოგადად, ემიგრანტებზე თავმოყრილ მოკლე ამბებს სამშობლოში დაბრუნების სურვილისა და ნოსტალგიის გარდა „ძმობის, ერთობისა და თავისუფლების“ ქვეყანასთან დაახლოების, მათი იდეალების საკუთარ იდეალებად ქცევის ჯიუტი სურვილი აერთიანებს – სწორედ ის, რითაც სულხან-საბა და მისი გზის გამგრძელებელი ერის სახელოვანი შვილები იყვნენ გამსჭვალულები.