რბილი

ლადო კილასონია საქართველოს ოც წლამდე მორაგბეთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელია. ქართულ ლიტერატურაში 2008 წელს გამოჩნდა, არის პრემია „საბას“ ხუთგზის ფინალისტი; პრემია „ლიტერას“ ფინალისტი; „ერთი მოთხრობის“, „ლიტბუნიობის“, „გურამ რჩეულიშვილის“ სახელობის კონკურსების პრიზიორი და ჟურნალ „ჩვენი მწერლობის“ ლიტერატურული პრემიის გამარჯვებული. ეს მისი მეათე წიგნია.

მთავარი პერსონაჟის შვილს კლასელი ჩაგრავს. მჩაგვრელის მამა მმართველი პარტიის მაღალჩინოსანია. ამ თითქოსდა არაფრით გამორჩეული ამბის ფონი კი ჩვენი დედაქალაქია – თავისი ბოლო დროს შეცვლილი და მაინც უცვლელი სახითა და დაუწერელი წესებით, რომლებიც არ მოგვწონს, მაგრამ გათვალისწინება მაინც გვიწევს… მოკლედ, ეს თბილისური ამბავია: დასაწყისით, შუა ნაწილით, თითქოს ბოლოთიც და მაინც, დასასრულის გარეშე.

25 წლის წინ „შიდა სამზარეულოს“ გამოცემას დიდი ხმაური მოჰყვა. ავტორს არც კი უცდია მკითხველის მადის დანდობა და ყველაფერი გამოამზეურა, რაც კი სამზარეულოს კარს მიღმა ხდება. დღეს უკვე საკულტო ნაწარმოები მაშინვე იქცა ბესტსელერად და დღემდე ინარჩუნებს წარმოუდგენელ პოპულარობას. შესაძლოა, კულინარია ვიღაცისთვის მხოლოდ აუცილებელი მოთხოვნილების დაკმაყოფილებასთან ასოცირდებოდეს, მაგრამ „შიდა სამზარეულო“ მკითხველისთვის ის კერძია, რომელიც თავის გემოს არასდროს დაგავიწყებს.

ამერიკელმა შეფმა, მწერალმა და სამოგზაურო დოკუმენტალისტმა ენტონი ბურდეინმა, რომელიც საერთაშორისო ვარსკვლავად იქცა თავისი ტელეშოუების, დოკუმენტური ფილმებისა თუ ლიტერატურის საშუალებით, კულინარია სოციალური დაკვირვების, ანთროპოლოგიური კვლევისა თუ ფილოსოფიური განსჯის მედიუმად აქცია. მისი ტექსტები ისეთივეა, როგორიც თვითონ იყო – გონებამახვილური, დაუღალავი და ბასრი.

„პარიზის ქართული სიზმრები“ მოკლე ჩანაწერების კრებულია. ამ ჩანაწერებში ავტორი იხსენებს იმ ცნობილ თუ უცნობ ქართველებს, რომლებიც, სულხან-საბა ორბელიანიდან მოყოლებული, ბედმა საფრანგეთთან და პარიზთან დააკავშირა. საკუთარი სამშობლოდან მცირე თუ განუსაზღვრელი დროით წასულ ქართველებს მუდამ თან სდევდათ ნოსტალგია და სიზმრები, რომლებიც მშობლიურ მიწას და მის მომავალს უტრიალებდა; და ამას თვით მარადიული ქალაქის მშვენიერებაც ვერ ერეოდა.

ცნობილ „პარიზელ ქართველებზე“ და, ზოგადად, ემიგრანტებზე თავმოყრილ მოკლე ამბებს სამშობლოში დაბრუნების სურვილისა და ნოსტალგიის გარდა „ძმობის, ერთობისა და თავისუფლების“ ქვეყანასთან დაახლოების, მათი იდეალების საკუთარ იდეალებად ქცევის ჯიუტი სურვილი აერთიანებს – სწორედ ის, რითაც სულხან-საბა და მისი გზის გამგრძელებელი ერის სახელოვანი შვილები იყვნენ გამსჭვალულები.

ანი ერნოს რომანი „სირცხვილი“, ერთი შეხედვით, მშვიდ, გაწონასწორებულ ოჯახში მომხდარ დრამას ეხება, უეცარ აფეთქებას, რომელიც აღარასდროს მეორდება, მაგრამ მარადიულ დამღას უტოვებს რომანის მთავარ გმირს. ესაა სირცხვილი, რომელიც, როგორც ერნო ამბობს, უფრო დიდი სირცხვილით თუ გადაიფარება და ამიტომ გმირი იწყებს ძიებას, ფაქტების აღდგენას, თითქოს დოკუმენტურ თხრობას იმისას, რაც მომხდარ ამბავს ახლდა ფონად. ამით მწერალი კიდევ უფრო ღრმად იკვლევს სირცხვილის სხვადასხვა შრესა და ის ოჯახურიდან სოციალურ სივრცეში გადააქვს, უფრო ავრცობს, აშიშვლებს და ამგვარად აშუშებს.

ანი ერნოს ენა სათქმელის შინაარსს ესადაგება. ის არასდროს კეკლუცობს, არ მიმართავს მხატვრულ წიაღსვლებს. მძიმე, დატეხილი სინტაქსით, ხშირად დაუმთავრებელი, პუნქტუაციის გარეშე დატოვებული წინადადებებით ავტორი მშრალად ჰყვება სინამდვილეზე, მაგრამ მისი მონათხრობი ნაბიჯ-ნაბიჯ, შესაშური სიზუსტითა და თანმიმდევრულობით ანგრევს პატრიარქალურ წესრიგს, როგორც საზოგადოების მანკიერებისა და სირცხვილის ერთ-ერთ მთავარ ციტადელს.

In this surreal, savage sequel to ‘Naked Lunch’, Burroughs’ famous cut-up technique, the slicing and random folding in of words, was fully developed, transforming the narrative into a new form of prose poetry.