დავით ჯანგველაძე

ოკულტური ნოველა ეწოდება ისეთ ლიტერატურულ მიმართულებას, სადაც ეზოთერული საკითხები მხატვრულ სტილშია წარმოდგენილი და კითხვის პროცესში ორმაგად სასიამოვნო გამოცდილებას გვპირდება.
ფრანც ჰარტმანის „მოგზაურობა როზენკროიცერთა შორის“, არის ოკულური ნოველა, რომელიც ავტორმა პირველად 1887 წელს გამოსცა. ნაწარმოების გმირი ცხოვრებისეული მღელვარებისგან თავის დაღწევის მიზნით ალპების მთებში მიემგზავრება. ტყეში ჩვენი გმირი ხვდება იდუმალებით მოსილ ქონდრისკაცს, რომელსაც იგი ადეპტთან მიჰყავს.
ადეპტი ნაწარმოების გმირთან საუბარს იწყებს როზენკროიცერული გზის შესახებ, რომელიც ალქიმიის, ელემენტალებისა და ფსიქიკური ძალების დაუფლებას მოიცავს. ნაწარმოების გმირი ხვდება ორდენის სხვა წევრებსაც, მათ შორის ორ იდუმალ ქალბატონს, რომელთაც თავიანთი წარსული ინკარნაციები ახსოვთ.
ჰარტმანი პოეტურად აღწერს ალპების სილამაზეს და თხრობისას ოსტატურად აზავებს ძველი როზენკროიცერების პრაქტიკულ სწავლებას, რომელიც ალქიმიურ ლაბორატორიას, აზრების წამკითხველ ადეპტებს და მოულოდნელ აღმოჩენებს მოიცავს.

ბასილ ვალენტინის „თორმეტი გასაღები“ თავდაპირველად მეჩვიდმეტე საუკუნის დასაწყისში გამოქვეყნდა. იგი თორმეტ ნაწილად (გასაღებად) იყოფა, რომელთაგან თითოეული მათგანი ალქიმიური პროცესის კონკრეტულ ეტაპს განასახიერებს.

ტექსტში მოცემულია სიმბოლური აღწერილობები და ინსტრუქციები, რომელიც სხვადასხვა ნივთიერების განწმენდას და ფილოსოფიური ქვის ძიებას ეხება. ნაშრომს გამოარჩევს მისტიკურ-ალეგორიული ენა, რომელიც ერთგვარ საბურველს წარმოადგენს მისი ჭეშმარიტი მნიშვნელობის გასაგებად. ტექსტის ინტერპრეტაცია რამდენიმე საფეხურზე შეიძლება, რაც მკვლევართათვის ნაშრომს ერთნაირად მიმზიდველ და გამომწვევ ელფერს ანიჭებს.

„თორმეტი გასაღების“ შესწავლას სხვადასხვა ეპოქაში დიდ დროს უთმობდნენ ისეთი მოაზროვნეები, როგორებიც იყვნენ ისააკ ნიუტონი, ელიფას ლევი და კარლ გუსტავ იუნგი. ეს არის უდიდესი მნიშვნელობის მქონე ნაშრომი ნებისმიერი ადამიანისთვის, ვისაც ალქიმიის ისტორია, ფილოსოფია და მისი სიმბოლური ენა აინტერესებს.

მაგიის შესაებ დაწერილ წიგნთა შორის, “არბატელი” მრავალი თვალსაზრისით უნიკალური ნაშორმია. ოკულტური ტექსტების უმრავლესობისგან განსხვავებით, იგი მკაფიო, ლაკონური და დახვეწილი სტილითაა დაწერილი.
არბატელის მაგია სავსეა საოცრებებით და თავისუფალია ავადსახსენებელი მუქარისგან, რომელიც, როგორც წესი, ასეთი თემატიკის ტექსტებს თან ახლავს. მაგრამ, არბატელი სულაც არ ეხება მხოლოდ მაგიას. იგი სავსეა ყოველდღიური, ცხოვრებისეული სიბრძნით, მოყვასისადმი დახმარების მოწოდებით, ასევე დადებითი, მადლიერი განწყობის აუცილებლობით და დროის გონივრულად გამოყენებით. რაც მთავარაია, არბატელი გვასწავლის ვიყოთ ყურადღებით, ვეძიოთ სასწაულები და ღვთის მიერ ბოძებული ტალანტი.
არბატელი თავდაპირველად ანონიმური ავტორის მიერ 1575 წელს გამოიცა ლათინურ ენაზე, შვეიცარიაში, ქალაქ ბაზელში. იგი 1655 წელს რობერტ ტურნერის მიერ პირველად ითარგმნა ინგლისურ ენაზე.