წიგნების კატალოგი

25 წლის წინ „შიდა სამზარეულოს“ გამოცემას დიდი ხმაური მოჰყვა. ავტორს არც კი უცდია მკითხველის მადის დანდობა და ყველაფერი გამოამზეურა, რაც კი სამზარეულოს კარს მიღმა ხდება. დღეს უკვე საკულტო ნაწარმოები მაშინვე იქცა ბესტსელერად და დღემდე ინარჩუნებს წარმოუდგენელ პოპულარობას. შესაძლოა, კულინარია ვიღაცისთვის მხოლოდ აუცილებელი მოთხოვნილების დაკმაყოფილებასთან ასოცირდებოდეს, მაგრამ „შიდა სამზარეულო“ მკითხველისთვის ის კერძია, რომელიც თავის გემოს არასდროს დაგავიწყებს.

ამერიკელმა შეფმა, მწერალმა და სამოგზაურო დოკუმენტალისტმა ენტონი ბურდეინმა, რომელიც საერთაშორისო ვარსკვლავად იქცა თავისი ტელეშოუების, დოკუმენტური ფილმებისა თუ ლიტერატურის საშუალებით, კულინარია სოციალური დაკვირვების, ანთროპოლოგიური კვლევისა თუ ფილოსოფიური განსჯის მედიუმად აქცია. მისი ტექსტები ისეთივეა, როგორიც თვითონ იყო – გონებამახვილური, დაუღალავი და ბასრი.

„პარიზის ქართული სიზმრები“ მოკლე ჩანაწერების კრებულია. ამ ჩანაწერებში ავტორი იხსენებს იმ ცნობილ თუ უცნობ ქართველებს, რომლებიც, სულხან-საბა ორბელიანიდან მოყოლებული, ბედმა საფრანგეთთან და პარიზთან დააკავშირა. საკუთარი სამშობლოდან მცირე თუ განუსაზღვრელი დროით წასულ ქართველებს მუდამ თან სდევდათ ნოსტალგია და სიზმრები, რომლებიც მშობლიურ მიწას და მის მომავალს უტრიალებდა; და ამას თვით მარადიული ქალაქის მშვენიერებაც ვერ ერეოდა.

ცნობილ „პარიზელ ქართველებზე“ და, ზოგადად, ემიგრანტებზე თავმოყრილ მოკლე ამბებს სამშობლოში დაბრუნების სურვილისა და ნოსტალგიის გარდა „ძმობის, ერთობისა და თავისუფლების“ ქვეყანასთან დაახლოების, მათი იდეალების საკუთარ იდეალებად ქცევის ჯიუტი სურვილი აერთიანებს – სწორედ ის, რითაც სულხან-საბა და მისი გზის გამგრძელებელი ერის სახელოვანი შვილები იყვნენ გამსჭვალულები.

ოქსანა ზაბუჟკო (დაიბადა 1960 წელს) უკრაინელი პოეტი, რომანისტი და ესეისტია. სხვადასხვა დროს მიღებული აქვს არაერთი ლიტერატურული პრემია, როგორც სამშობლოში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ.

90-იანი წლებიდან ოქსანა კითხულობდა ლექციებს პენსილვანიის, ჰარვარდისა და პიტსბურგის უნივერსი­ტეტებში. ამან მას საშუალება მისცა, უკეთ გაეაზრებინა საბჭოთა თუ პოსტსაბჭოთა გამოცდილება და ამ ფონზე საკუთარი, როგორც ქალის, პოეტი ქალის ადგილი ეკვლია, რადგან პირადი ცხოვრება, სექსუალობა, ეროვნული იდენტობა – ყველაფერი საბოლოოდ პოლიტიკურ ჭრილში იყრის თავს.

„უკრაინული სექსის საველე კვლევებში“ სექსი არა მხოლოდ ინტიმური აქტია, არამედ ძალაუფლების, ისტორიული მემკვიდრეობისა და პიროვნული თავისუფლების ძიების საშუალება. ის ერთ-ერთი რევოლუციური წიგნია უკრაინულ ლიტერატურაში. მთავარი გმირი ცდილობს, იკვლიოს საკუთარი, როგორც ქალის ტრავმული გამოცდილებები და ეძიოს მიზეზები. ნელ-ნელა ქალის სხეული ბრძოლისა და ძალადობის ველად იქცევა, რაც მკითხველს უჩენს ქალი-სამშობლოს სახე-სიმბოლოს განცდას, სამშობლოსი, რომელზეც ასევე ცდილობენ ძალადობასა და დომინანტობას.

ოქსანა ზაბუჟკოს რომანი „უკრაინული სექსის საველე კვლევები“ გამოირჩევა ინტენსიური, დაძაბული თხრობით; ის ერთგვარი ინტელექტუალური ექსპერიმენტია, თვითგამოხატვის მძაფრი, გულწრფელი მცდელობებით.

აგვისტოს მცხუნვარე დღეს, როცა ცხელ ქარს საპნის ხის მყრალი ოხშივარი მოაქვს, მტვრიან გზაზე კაცი მიაბიჯებს. ეს ხუან პრესიადოა, კომალაში მამის, პედრო პარამოს, საძებნელად ჩამოვიდა.

აქ დრო ცნობიერებიდან ცნობიერებაში, სიზმრების, სურვილებისა და მოგონებების ჰიპნოზურ ნაკადში მიედინება, სადაც ყველაფერს პედრო პარამოს აჩრდილი გადაჰფარებია.

ხუან რულფოს მიერ აღწერილი ემოციური მხატვრული სახეების, მძაფრი ვნებებისა და გონებისათვის მიუწვდომელი საიდუმლოებების უჩვეულო ნაზავმა უდიდესი გავლენა იქონია ლათინურ-ამერიკელი მწერლების მთელ თაობაზე, მათ შორის, კარლოს ფუენტესზე, მარიო ვარგას ლიოსასა და გაბრიელ გარსია მარკესზე. დღეს ამ ნაწარმოების კითხვისას ისეთივე ემოციები გვეუფლება, როგორიც 1955 წელს, როცა „პედრო პარამო“ მექსიკაში პირველად დაიბეჭდა.

„პედრო პარამო“ მე რომ დამეწერა, მთელი ცხოვრების განმავლობაში არაფერზე ვიდარდებდი და აღარაფერს დავწერდი“.

გაბრიელ გარსია მარკესი