ზაზა ჭილაძე

ჰენრი კისინჯერმა, გამორჩეულმა დიპლომატმა და სახელმწიფო მოღვაწემ, თავის ბოლო წიგნში „ლიდერობა“ მიმზიდველად დახატა მეოცე საუკუნის ექვსი დიდი მოღვაწის პორტრეტი, რომელთაც საკუთარი სახელმწიფოების სისუსტე განმაახლებელ ძალაში მოაქციეს, გამოიკვლია მათი სტრატეგია და გააანალიზა, თუ როგორ ჩამოაყალიბეს ამ ლიდერებმა თავიანთი ქვეყნები და მსოფლიო.

კონრად ადენაუერმა კრიტიკული ნაბიჯები გადადგა მეორე მსოფლიო ომში დამარცხებული გერმანიის რეპუტაციისა და ლეგიტიმაციის აღსადგენად და ის კვლავ გამოიყვანა საერთაშორისო ასპარეზზე „მორჩილების სტრატეგიის“ მეშვეობით. შარლ დე გოლმა საფრანგეთის ისტორიული სიდიადის დასაბრუნებლად გამოიყენა ძლიერი „ნება, როგორც სტრატეგია“, დაყოფილი ქვეყანა აქცია სტაბილურ და აყვავებულ სახელმწიფოდ და დააყენა გამარჯვებული მოკავშირეების გვერდით. ცივი ომის ერთ-ერთმა მთავარმა მოთამაშემ, რიჩარდ ნიქსონმა შეერთებულ შტატებს სტრატეგიული უპირატესობა მოუპოვა „წონასწორობის სტრატეგიით“. ანვარ სადათმა თავისი არაბი მოკავშირეებისგან განსხვავებული მიდგომა შეიმუშავა ისრაელთან დაკავშირებით და „გადალახვის სტრატეგიის“ საშუალებით მშვიდობის ხედვა შემოიტანა ახლო აღმოსავლეთში; მან ეგვიპტე ჩამოაშორა საბჭოთა კავშირს და დაუახლოვა აშშ-ს. ლი კვან იუმ კულტურულად მრავალფეროვანი და ღარიბი პატარა კუნძული გარდაქმნა გლობალურ ფინანსურ ცენტრად და „სრულყოფილების სტრატეგიით“ შექმნა ძლიერი ქალაქი-სახელმწიფო – სინგაპური. მარგარეტ თეტჩერმა „დარწმუნების სტრატეგიით“ შეაჩერა დიდი ბრიტანეთის ხანგრძლივი დაცემა, გაზარდა მისი მნიშვნელობა თავისუფალი ბაზრისთვის, აღადგინა თავისი ქვეყნის მორალი და საერთაშორისო პოზიცია.

„ლიდერობის დიადი მაგალითები, – წერს ჰენრი კისინჯერი, – ამაღლებულისა და უაღრესად მიწიერის შეხლა-შეჯახებით იქმნება, ოცნებისა და ქმნადობის ურთიერთშეჯერებით. ამ დროს, ასევე გასათვალისწინებელია პიროვნული ძალისხმევის ფაქტორიც, სიღრმისეული ისტორიული ხედვა, დახვეწილი სტრატეგია და ხასიათის სრულყოფა. დიდი ხნის წინათ, სტოიკოსი ფილოსოფოსი ეპიქტეტე წერდა: ჩვენ არ ძალგვიძს გარეგან ვითარებათა არჩევა, თუმცა მუდამ შეგვიძლია ავირჩიოთ ამ ვითარებებთან გამკლავების გზაო. ლიდერთა დანიშნულებაც სწორედ ისაა, სწორი გეზი მისცენ ამგვარ არჩევანს და მის განსახორციელებლად შთააგონონ საკუთარი ხალხი“.