პოეზია

ნუ გაგიკვირდებათ და, ამ წიგნში ასი შედევრი, ასიც – თითქმის შედევრი და 37 შედევრობის კანდიდატია დაბეჭდილი.

რომელი რომელია – თვითონ დაახარისხეთ.

შეიძლება, ამ წიგნში თქვენი რომელიმე შედევრი ვერ აღმოაჩინოთ და ესეც ნუ გაგიკვირდებათ: მავანს მღვდელი მოსწონს და მავანს –„ეფემერა“.

ქვეტექსტის იდუმალებით შენიღბული ლირიკული ერთეულები და- მალობანას გვეთამაშებიან და ათი წლის შემდეგ რომ შევადგინო ამავე ავტორის რჩეული, ალბათ განსხვავებულს წარმოგიდგენთ.

ზოგიერთ შედევრს გამომწვევი ისტორია აღმოაჩნდა და ამით მოიპოვა უპირატესობა, უმეტეს უმრავლესობას კი უხილავი კარნა- ხობდა 1915-1926 ბედნიერ წელიწადებში.

ამ შედევრების ავტორის ფერადი ნიღბოსანი პორტრეტი რეზო გაბრიაძემ დამიხატა ორი ათასწლეულის მიჯნაზე – 1999 წელს – და

„სასწაულის მნახველი“ მიწოდა.

ამ სასწაულს გალაკტიონი ერქვა და

ამ გალაკტიონმა 1944 წელს წიგნს მხოლოდ ავტორის სახელი დააწერა და

ეს გალაკტიონი ბავშვივით დატუქსეს: შენ ხომ აკაკი არა ხარო და

ამ გალაკტიონმა გააპროტესტა და აკაკისავე შაირი გაიმეორა: აკაკი არა ვარ, მაგრამ გალაკტიონი ვარ და თქვენ რომ გგონიათ, ის არ ვარო და

ამ გალაკტიონს ერთხელ უცნობმა ყმაწვილმა ერთი შედევრის ახსნა სთხოვა და გაოცებულმა ამ გალაკტიონმა ნაცნობ ქალბატონს შესჩივლა: რომ ვერ ავუხსენი, ისე გამიბრაზდა, თითქოს ვიცოდი და არ გავუმხილეო.

ჩვენც ისღა დაგვრჩენია, წავიკითხოთ „ოცნება, ნახაზი საგანთა უარით“ და მადლობა ვუთხრათ „უცნაურ ვარსკვლავზე დაბადებულ“ ამ უცნობს.

ვახტანგ ჯავახაძე

კრებულში „სად არის სახლი?“ ავტორი სახლის, როგორც ფუნდამენტური საყრდენის, პოეზიის მთავარი მეტაფორის მნიშვნელობას იკვლევს. წიგნის სათაური რომ შევცვალოთ და ერთგვარი ენობრივი თამაშის ობიექტად ვაქციოთ, კითხვის მრავალი ვარიაცია გამოგვივა, რომელზე პასუხებსაც ლექსებში ვიპოვით: „რა არის სახლი?“, „ვინ არის სახლი?“, „რატომ არ არის სახლი“? „როგორია სახლი?“ – ამ კითხვებზე პასუხები წიგნის კონცეფციას გაგვიხსნის – ავტორი „სახლს“ განიხილავს არა მხოლოდ როგორც ფიზიკურ სივრცეს, არამედ როგორც პიროვნულ იდენტობასა და საყვარელ ადამიანს, რომლის დაკარგვაც უსახლკარობისა და გაუცხოების განცდას აჩენს.

კრებულში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს ემიგრაციული ყოფის სიმძიმეს, რაც დედასთან ხანგრძლივი განშორების შემდეგ დაბრუნებასა და გაუცხოებაში იკვეთება. „სახლი“ არა მხოლოდ ცენტრალური მეტაფორა, არამედ მთავარი ლექსიკური ერთეულიცაა – სიცარიელის სასახლეები, ნასახლარები, სიყვარულისა და სამკვიდრო სახლი, სიზმრის სახლები და სხვისი სახლების იმედად ყოფნა… და ბოლოს, ენა, როგორც სახლი და პოეზია, როგორც ამ სახლის მთავარი ფიზიკური სხეული.
დიანა ანფიმიადი

იაპონური ჰაიკუ, მეჩვიდმეტე საუკუნეში შექმნილი იაპონური ტრადიციული ლექსი, მთელ მსოფლიოში დღემდე აღფრთოვანებას იწვევს. წიგნში წარმოდგენილია ჰაიკუს ოთხი უდიდესი ოსტატის – მაცუო ბაშოს. იოსა ბუსონის, კობაიასი ისას და მასაოკა შიკის ქართული თარგმანები. კრებულში მკითხველი არა მხოლოდ გაეცნობა უდიდესი პოეტების ნამუშევრებს, არამედ თვალს მიადევნებს ჰაიკუს თემატურ და ჟანრობრივ ცვლილებებს. ერთი შეხედვით მარტივი პოეტური ფორმა გამოხატავს პოეტის თვალით დანახულ სამყაროს, მის იმწამიერ შთაბეჭდილებას, მკითხველი კი თავად აკეთებს მოცემული სურათის ინტერპრეტაციას. სწორედ ამიტომ, ჰაიკუ ყოველი წაკითხვისას მკითხველში განსხვავებულ ემოციასა და ახალ-ახალი ინტერპრეტაციის სურვილს იწვევს.

ეს წიგნი გია ხარჩილავას ხსოვნას ეძღვნება. ისიც, როგორც დანიელ ფიფია, იყო წალენჯიხიდან და მთელი თავისი საქმიანობით რუსულ ტოტალიტარიზმს ებრძოდა. მან ერთადერთმა გაიმარჯვა 2021 წლის თვითმმართველობის არჩევნებში, იყო არჩეული მერი და ერთადერთ ოპოზიციურ მუნიციპალიტეტში შექმნა უნიკალური, სამოდელო კოალიციური თვითმმართველობა, სადაც პრიორიტეტად განათლება შეირჩა. ეს გამარჯვება ისტორიაში შევა, როგორც მთელი ქვეყნის მასშტაბით მრავალპარტიული მმართველობის მოდელი.

გიორგი სიჭინავა (1942-2025) გახლავთ მეგრულენოვანი მწერლობის ყველაზე თანამედროვე და ყველაზე გამორჩეული, სიცოცხლეშივე კლასიკოსად ქცეული წარმომადგენელი. თუკი ვინმეზე შეიძლება ითქვას, რომ სასიცოცხლო პრობლემების წინაშე მდგარ მეგრულ ენას შეეხიდა და ახალი სული ჩაბერა, ეს სწორედ სიჭინავაა.

გიორგი სიჭინავა დაიბადა ზუგდიდის რაიონის სოფელ დარჩელში. ახალგაზრდობაშივე ის აფხაზეთში გადასახლდა, სადაც საკმაოდ აქტიურ სამწერლო და ჟურნალისტურ ცხოვრებას ეწეოდა. გახლდათ ჟურნალ „რიწას“ რედაქტორი, არაერთი მოთხრობისა და ესსეს ავტორი. აფხაზეთის კონფლიქტის შემდგომ მწერალი თბილისში სახლდება და აქ აგრძელებს ლიტერატურულ მოღვაწეობას, გამოსცემს გაზეთ „აღდგომას“. აქვე, სიჭინავა აარსებს ჟურნალ „აია“-ს, რომელიც ხდება მეგრულენოვანი ავტორების მთავარი პლაცდარმი, ჟურნალიდან ვეცნობით როგორც ფოლკლორულ, ასევე მხატვრულ მარგალიტებს. აღსანიშნავია, რომ გიორგი სიჭინავას სახელს უკავშირდება 1924 წელს ბოლშევიკების მიერ დახვრეტილი პოეტის, დანიელ ფიფიას გაცნობა საზოგადოებისთვის და მისი აქამდე უცნობი შედევრების: პოემებისა და მოთხრობების გამოქვეყნება. ამავე პერიოდში ის გამოსცემს „ნანაში ნინა“-ს, ე.წ. დედაენას მეგრელი ბავშებისთვის, იბეჭდება მისი ლექსების არაერთი კრებული. XXI საუკუნის გარიჟრაჟზე, 2000 წელს გიორგი სიჭინავას რედაქტორობით გამოდის პირველი სრულად მეგრულენოვანი ლიტერატურული ჟურნალი „ირიათონი“. მწერლის კალამს ეკუთვნის ტრილოგია „უტუ მიქა“, რომელიც სამეგრელოს აჯანყების საინტერესო და აქამდე უცნობ დეტალებს აცნობს მკითხველს.

წინამდებარე კრებული გახლავთ მცდელობა მკითხველისთვის გიორგი სიჭინავას მეგრულენოვანი მემკვიდრეობის სრული მოცულობით გაცნობისა. წიგნში შესულია ავტორის პროზა და პოეზია სრულად, ასევე აფორიზმები და „ვაღურიაშ დჷნაჩინა“ (ვაღურიას დანაბარები), ნაწყვეტი „უტუ მიქა“-დან, სადაც ტრილოგიის ერთ-ერთი საკვანძო გმირის, ვაღურია ქარდას ფილოსოფიური ნააზრევებია გადმოცემული.