ქართული

„იების სამაროვნის“ ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი, შავი ყვავი, ამ მოთხრობების კრებულის სხვა პერსონაჟების გულებში ჩაბუდებული ბოროტების ერთადერთი მოწმეა. ის ხედავს ოკეანის ნახვაზე მეოცნებე ბიჭუნას, რომელიც ტკივილსა და ტანჯვაში იზრდება; ხედავს სიყვარულის სამსხვერპლოზე მოტანილ ოცნებებსა და სიცოცხლეს, მამაკაცსაც, რომელმაც მოკლა და დაფლა საკუთარი სინდისი და შემდეგ მთელი ცხოვრება წარსულის აჩრდილისგან გარბის…
წიგნი კიდევ ერთხელ გვახსენებს, რომ გულგრილობა ყველა ჯალათზე უმოწყალო მკვლელია, რომ სამყარო აუცილებლად მიგიყვანს შენს ჩრდილებთან, რათა დაინახო, გაიგო და გამოისყიდო შენი დანაშაული, რადგან ყველა ქმედება ექოსავით გვიბრუნდება უკან. წიგნი მოგვითხრობს დანაშაულზე, დიდ სიყვარულზე, პატიებასა და სამყაროს ამოუცნობ და უცვლელ სამართალზე.

„მეზღაპრის გზა”” ზაალ სამადაშვილის უკანასკნელი წიგნია, რო მელიც თავად შეადგინა, როგორც ერთ გრძელ ისტორიად წა საკითხი ამბების კრებული. ასეც გამოვიდა — „მეზღაპრის გზა~ ამბების წიგნია, მთელი ცხოვრების განმავლობაში გადახდენილი, განცდილი და მეხსიერებაში ღრმად ჩაბეჭდილი ამბების წიგნი. მის გვერდებზე შემო ნახულია ადამიანები და მათი ხასიათები, შენობები, უბნები და ქუჩები და მათი — დღეს უკვე მხოლოდ ძველი თაობის თბილი სელებისთვის ნაცნობი — სახელები, ქალაქი, რომელშიც მიედინებოდა მწერლის ბავშვობა, სიჭაბუკე და სიჭარმაგე, ადგილები, რომელთა სახება ხან სიზმრებად მოფარფატდება მას თან, ხან სევდიან ფიქრებად, ხან მონატრებად და ხანაც დაუძლეველ სურვილად, სამუდამოდ აღბეჭდოს ისინი ტექსტებში, შეინახოს თავისთვის და შთამომავლობისთვის, ახალთაობელებისთვის. მერე კი გვამოგზაუროს ამ ამბებში „მალაკნის ბაზრიდან”” „ჩაის სახლამდე~, „ხაზის რადიოდან”” აუდიოკასეტაზე ჩაწერილ ტომ უეიტსის მუსიკამდე და თავად იყოს მეგზური გრძელ გზაზე, რომელიც გაიარა სასურველი მიზნის მიღწევამ

„აღთქმები“ გაგრძელებაა 1985 წელს გამოქვეყნებული და მთელ მსოფლიოში აღიარებული დისტოპიისა „მხევლის წიგნი“, მისი დაწერა მწერალს გადააწყვეტინა, მისივე სიტყვებით, მკითხველთა აურაცხელმა გამოხმაურებამ და იმ სამყარომ, რომელშიც ვცხოვრობთ. უამრავი ლიტერატურული ჯილდოსა და პრემიის ლაურეატი მწერლის, მარგარეტ ეტვუდის ამ უმნიშვნელოვანეს რომანს 2019 წელს ბუკერის პრემია მიენიჭება. „მხევლის წიგნმა“ გალაადის პირქუშ კედლებში მოქცეული სულის შემხუთველი და ძალ- მომრეობით სავსე სამყაროს ხმები დაუტოვა მკითხველს. ოცდაათი წლის შემდეგ და- წერილ „აღთქმებში“ ამ კედლების შიგნით უცნაურად გადაიკვეთება ისტორია სამი ქა- ლის, რომლებიც, თითქოს სხვადასხვა გზით მიდიან, მაგრამ ერთ დიდ საიდუმლოში ერ- თიანდებიან. ეს საიდუმლო ძალაუფლების მრუდე სახის გამოაშკარავებაა, რაც წარმო- უდგენელ გაბედულებას და თავგანწირვასაც კი მოითხოვს. მარგარეტ ეტვუდი გალაადში გვაბრუნებს და გვიჩვენებს, რომ სიმართლე ყოველთვის პოულობს გზას, თუმცა ძალადობრივ სისტემაში ეს განსაკუთრებით ძვირად ფასობს. „აღთქმები“ სამი დაუმორჩილებელი ქალის მიერ მოყოლილი ერთი ამბავია სიმამაცეზე, ძალაუფლებასა და იმედზე.

ათასწლოვანი მუხის ფესვებქვეშ საიდუმლოს სძინავს და არავინ იცის რა მოხდება, თუ ერთ დღეს გაიღვიძებს. პატარა ზილხა უდარდელად ცხოვრობს და არ სჯერა ბებიის, დიდი ზილხას, უძველესი ამბების. მისთვის ეს
მხოლოდ ზღაპრებია.მაგრამ, ერთხელაც, სიმშვიდე ირღვევა – მიწისქვეშეთში იღვიძებს ის ძალა, რომელიც სამყაროს განადგურებით ემუქრება. იმ დღიდან ზილხას ცხოვრება იცვლება. სამყაროსთან მარტოდმარტო დარჩენილი გოგონა აღმოაჩენს, რომ ბებიის მონათხრობი ამბები უბრალო ზღაპრები კი არა, სიცოცხლის გადარჩენისთვის აუცილებელი ცოდნა ყოფილა.
ზილხა მოგზაურობს სამყაროში, სადაც ცადაწვდენილი ტოტები და მიწისგულამდე ჩასული ფესვები ერთმანეთს ერწყმის, სადაც ვეებერთელა ხეები ტყეს რიგ-რიგობით იავნანათი აძინებენ, სადაც ყოველ ფეხის ნაბიჯზე უცნაურზე უცნაური არსებები ცხოვრობენ, სადაც ლეგენდა რეალობად იქცევა და ბავშვური სიზმრები –
საგმირო საქმეებად. ზილხამ უნდა დაიჯეროს, რომ ერთი უსუსური პატარა გოგონა არ არის – საკუთარ თავში სამყაროს გადასარჩენად საჭირო ძალა უნდა მოიძიოს. „პატარა ზილხას დიდი თავგადასავალი“ – ფენტეზის ჟანრშია დაწერილი და დაფუძნებულია აფხაზურ მითოლოგიასა და იმ ჭეშმარიტებაზე, რომ ყველაზე დიდი ძალა საკუთარი თავის რწმენაა

1943 წლის ოქტომბერში, როცა გამომცემლობამ Faber & Faber ტომას სტერნზ ელიოტის „ოთხი კვარტეტი“ გამოსცა, ჯერ კიდევ გაურკვეველი იყო მიმდინარე მსოფლიო ომის ბედი, ჯერაც რეალური იყო ლონდონის განადგურების საფრთხე, რომელსაც თითქმის ყოველღამ ბომბავდნენ გერმანული მოიერიშე თვითმფრინავები. ამ დროისთვის ტომას ელიოტი უკვე მოიაზრებოდა ანგლოამერიკული ლიტერატურული მოდერნიზმის ერთ-ერთ ცენტრალურ ფიგურად, რომელიც დიდწილად განსაზღვრავდა დასავლური პოეზიის ტენდენციებსა და იერსახეს. ავტორის ასეთი რეპუტაციის წყალობით „ოთხი კვარტეტი“ გამოცემისთანავე იქცა განსაკუთრებული ყურადღებისა და განხილვის საგნად, პირველივე წლებში ითარგმნა მსოფლიოს თითქმის ყველა დომინანტ ენაზე, ისწავლებოდა დასავლეთისა და აღმოსავლეთის წამყვან უნივერსიტეტებში, თუმცა მაშინ ვერავინ წარმოიდგენდა, რომ ეს იყო 55 წლის ავტორის უკანასკნელი პოეტური ნაწარმოები.

ქალი სამრეკლოზე“ ალეკო შუღლაძის ხუთ მოთხრობას აერთიანებს. წიგნის პერსონაჟები, რთული და მოწყვლადი ადამიანები, ხშირად თავადაც ვერ აცნობიერებენ, შემდეგ გვერდზე რას მოიმოქმედებენ. ჩიხში მოქცეულებს რთული არჩევანი უდგათ და ასე ზღვარზე მყოფნი დიდხანს ვერ გაძლებენ. სასპენსის სტილი სათქმელს ამძაფრებს, თუმცა თრილერის ფორმა ავტორის თვითმიზანი არ არის.
სიუჟეტური ჩარჩოების ნგრევა და დრამატურგიული ცდები მოთხრობებს განსაკუთრებულ სახეს სძენს. ადამიანების ერთმანეთთან და სამყაროსთან ურთიერთობა რთულ რეალობას ადგენს და ახლა პირიქითი რამ ხდება, უცნობი და გაუსაძლისი ჭკუისმიერი ტანჯვები გმირების ყოფაში იჭრება და ფესვებს იდგამს. პირადი განცდები იმდენად მძაფრია, რომ ზოგადსაკაცობრიობო საკითხებისთვის ადგილი აღარ რჩება, ის პარანოიკული თვითგვემით ნაცვლდება. ირაციონალური წიაღსვლები ალეკო შუღლაძის საყვარელი ხერხია. თითქოს მწერალი ქართულ ლიტერატურაში არსებული ამ სიცარიელის შევსებასაც ცდილობს.

მე-20 საუკუნის ამერიკული ლიტერატურის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოები, ზორა ნილ ჰერსტონის 1937 წელს გამოცემული `მათი თვალები ღმერთს შეჰყურებდნენ~, სამხრეთული მარადიული სიყვარულის ამბავია, გაჯერებული სილამაზით, მახვილგონიერებითა და სიბრძნით. ამბავი მოთხრობილია ქალის მომაჯადოებელი ხმით, რომელიც უარს ამბობს მწუხარებაში, ბრაზში, შიშსა და რომანტიკულ ოცნებებში ცხოვრებაზე. ეს ჯენი ქროფორდის სიცოცხლის ხაზია, დაუოკებელი ლტოლვით დამოუკიდებლობისკენ, რაც სამ ქორწინებასა და სიღარიბით, გამოცდებითა და მიზნებით სავსე ცხოვრებაში, პიროვნების სწრაფი ევოლუციის შემსწრეს გვხდის. ნამდვილი ლიტერატურული სასწაული, ჰერსტონის შედევრი დღესაც ისეთივე აქტუალური და შთამბეჭდავია, როგორც მისი პირველად გამოცემისას – და შესაძლოა ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად წაკითხული და ყველასგან აღიარებული აფროამერიკული ლიტერატურის ბრწყინვალე ნიმუშებს შორის. 1997 წელს რომანი აიკრძალა ვირჯინიაში, მშობლების საჩივრის საფუძველზე, რომელთაც წიგნის ენა და ის დაუფარავი სექსუალურობა გააპროტესტეს, რაც ჯენისა და მასზე ბევრად უმცროსი თი ქეიქის სასიყვარულო ურთიერთობას ასახავს. რომანი არაერთგზის მოხვდა ამერიკის ბიბლიოთეკართა ასოციაციის მიერ გამოქვეყნებულ ყველაზე ხშირად გასაჩივრებული წიგნების სიაში. მეოცე საუკუნის ერთ-ერთმა ყველაზე გამოჩენილმა ამერიკელმა ქალმა მწერალმა, ანთროპოლოგმა, ფოლკლორისტმა და დოკუმენტური ფილმების რეჟისორმა ზორა ნილ ჰერსტონმა (1891-1960 წწ.) მთელი ცხოვრება აფრიკული კულტურის შესწავლასა და პოპულარიზაციას მიუძღვნა და საუკუნის დასაწყისის ამერიკულ სამხრეთში რასობრივი ბრძოლები აღწერა. იგი ოთხი რომანის, 50-ზე მეტი მოთხრობის, პიესისა და ესეის ავტორია. ათწლეულების განმავლობაში მისი რომანები ლიტერატურულ სამყაროში ნაკლებად იყო აღიარებული. ჰერსტონის მიმართ ინტერესი 1975 წლის შემდეგ გაღვივდა, როცა `იისფერის~ ავტორმა ელის უოკერმა გამოაქვეყნა წერილი `ზორა ნილ ჰერსტონის ძიებაში~, 1997 წელს კი მისი უსახელო საფლავიც იპოვა და წარწერა გაუკეთა: `ზორა ნილ ჰერსტონი /სამხრეთის გენიოსი/ რომანისტი /ფოლკლორისტი/ ანთროპოლოგი~.

ტოლიკმა ახლახან აიხდინა ცხოვრების მთავარი ოცნება: იყიდა სახლი, რომელშიც ყველაფერი მხოლოდ ისე უნდა მოეწყო, როგორც სურდა, თანაც თავისი მომაბეზრებელი ოჯახისგან ოთხი ათასი კილომეტრით შორს. თუმცა, ომმა ყველაფერი თავდაყირა დააყენა, მას თავს დაესხა მთელი სანათესავო – დედა, ცალფეხა ბიძა, შორეული ნათესავი თავისი ცუგით, რომელსაც მუდამ დორბლი სდიოდა, ტოლიკის და, თავისი დეპრესიული მეგობრით, ფისოებიც კი.
მაშინ, როდესაც უკრაინაში დაბომბვის ტალღები ფანჯრებს ლეწავს და ასობით, ათასობით ადამიანს იწირავს, ტოლიკისთვის ომი სანგრებში კი არა, ადამიანების ყოველდღიურ საყოფაცხოვრებო დეტალებშია. ისინი ცდილობენ უცხო ქვეყანაში მოიწყონ დროებითი სამყოფელი, სადაც გამუდმებით პომიდვრის სურნელი იტრიალებს. აქ იმ ადამიანების ყოველდღიურობის აუტანელი სიმარტივეა, რომელთა გულებიც სახლში, უკრაინაში დარჩა, მაგრამ ომი მუდამ თან სდევთ. მათი ცხოვრება კიბესავითაა, რომელსაც მრავალი საფეხური, განზომილება და სიმაღლე აქვს.

წიგნი გამოიცა „თარგმნე უკრაინის“ მთარგმნელობითი პროგრამის მხარდაჭერით.